Thứ Sáu, 18/09/2009, 13:47 GMT+7

Những biện pháp phòng, chống cướp biển và công tác đánh giá an ninh hàng hải

Somalia

Somalia, một quốc gia được phân chia thành ba thể chế chính trị tồn tại khác nhau: Nam Somalia, bao gồm cả các khu vực tự trị như RRA State thuộc Tây Nam Somalia, Puntland và Somalia-land. Anh, Canada và Australia coi Somalia như là một quốc gia tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cực cao và khuyến cáo đề phòng đối với tất cả tàu thuyền qua lại khu vực này.
Có ba vấn đề căn bản ảnh hưởng tới tình hình an ninh tại Somalia: Những xung đột tiếp diễn với sự nổi dậy của người Hồi giáo; tình trạng cục bộ địa phương; tình trạng cướp biển tại vùng bờ biển.
Các sự vụ
Vùng biển Somalia chiếm vị trí thứ ba trong số những khu vực có tình hình an ninh xấu nhất thế giới trong năm 2007 về cướp biển và cướp có vũ trang. Tuy nhiên, để có được cái nhìn toàn cảnh về cướp biển trong vùng biển này, người ta đã kết hợp các sự vụ ở Somalia và vùng vịnh Aden với nhau, vì phần lớn các vụ tấn công ở vùng vịnh Aden đều do những tên cướp biển Somalia thực hiện-Điều này đưa Somalia và vùng vịnh Aden trở thành khu vực hoạt động chủ yếu của hầu hết các vụ tấn công của cướp biển và cướp có vũ trang trên thế giới trong năm 2007 với tổng cộng 44 vụ tấn công.
Do ảnh hưởng trực tiếp từ những biến đổi về tình hình chính trị trong nước, số lượng các vụ cướp biển tấn công đã thay đổi một cách đáng kể trong khoảng 3 năm qua. Cùng với đó, hiệu quả thực thi pháp luật của chính quyền liên bang, các chính quyền khu vực rất hạn chế. Ở khu vực nào phát huy được quyền lực thì số vụ tấn công của cướp biển tương đối thấp hơn.
Tại Somalia, trong hai năm 2006 và 2007, phần lớn các vụ tấn công tàu biển là nhằm vào những con tàu đang hành trình. Việc tấn công tàu đang hành trình phức tạp và nguy hiểm hơn so với tấn công những con tàu neo đậu tại vùng neo hoặc đã cập cầu. Khuyến nghị của Cục Hàng hải quốc tế ấn định về khoảng cách hành hải cách xa bờ biển Somalia đã được tăng lên từ 50, sau đó là 100 và hiện tại là 200 hải lý, do vậy khả năng gặp cướp biển Somalia ở ngoài khơi ngày càng cao.
Cướp biển Somalia thường hành động bắt đầu từ những tàu mẹ (những tàu chở hàng loại nhỏ hoặc tương tự như vậy) triển khai thành nhiều nhóm xuồng máy cao tốc nhỏ để thực hiện vụ tấn công. Chiến thuật này cho phép chúng hoạt động trong khoảng thời gian dài hơn và ở những điều kiện thời tiết khác nhau.
Những kỹ xảo và khả năng của cướp biển
Số lượng các vụ tấn công trong hai năm 2006 và 2007 đã tăng lên tới 120%, nhưng chỉ 27% vụ thành công trong tổng số 44 vụ tấn công. Như vậy, nếu xét về cách thức thực hiện vụ việc, so sánh với tỷ lệ thành công tới 85% ở vùng vịnh Guinea, thì dường như cướp biển Somalia kém hơn về kỹ năng.
Năm 2005 được ghi nhận có tỷ lệ cướp biển cao nhất. Các biện pháp quốc tế và tình hình chính trị nội tại của Somalia dường như đã tác động tới sự thay đổi tỷ lệ số vụ cướp biển theo từng năm. Việc tăng cường tuần tra của lực lượng hải quân nước ngoài trong khu vực và Hiệp hội Tòa án đạo Hồi (ICU) tiếp nhận quyền lực mạnh hơn ở hai khu vực chịu tác động lớn nhất của cướp biển là Harardhere và Khismayo làm cho nạn cướp biển hầu như bị chững lại trong nửa cuối năm 2006. Nhưng trong quý đầu của năm 2007, chính quyền quá độ khu vực (TRG) đã rút ra khỏi những khu vực ven biển để tập trung vào Thủ đô Mogadishu khiến cho nạn cướp biển tại những khu vực ven biển này gia tăng trở lại.
Vấn đề bạo lực và việc sử dụng vũ khí
Tính chất hung hãn của cướp biển dường như cũng bạo liệt hơn tương ứng với sự gia tăng số vụ tấn công. Số thuyền viên bị cướp biển giết trong năm 2007 tăng gấp đôi, số bị thương tăng gấp ba so với năm 2006. Mặt khác, việc sử dụng súng đã tăng tới 150%.
Tình trạng bắt cóc làm con tin
Cướp biển Somalia nổi tiếng qua những vụ bắt cóc thuyền viên làm con tin để đòi tiền chuộc từ chủ tàu. Số thuyền viên bị bắt làm con tin trong năm 2007 tăng gấp đôi so với năm trước đó. Tuy nhiên, con số thuyền viên bị giết hay bị thương còn phụ thuộc vào thái độ phản ứng của thuyền viên khi bị bắt làm con tin. Các thành viên thuyền bộ được khuyến cáo khi bị bắt làm con tin: Không nên chống đối; ẩn danh/“là quần chúng”; tránh thảo luận về những chủ đề có thể gây tranh cãi; chấp nhận sự ngược đãi/thù nghịch/hoàn cảnh nếu chúng muốn thế, không biến mình thành phương tiện của chúng; cố gắng thúc đẩy mối quan hệ thân thiện với một số tên cướp biển. Một mối quan hệ tốt có thể bảo vệ chính bạn; hãy cùng sát cánh để bảo vệ nhau.
Kết luận
Sự gia tăng của cướp biển và cướp có vũ trang trong khu vực Somalia năm 2007 cơ bản phụ thuộc vào việc thiếu các cơ quan thực thi pháp luật tại quốc gia này và tình trạng này kéo dài sang cả năm 2008.
 VÙNG EO BIỂN MALACCA
Vùng eo biển hẹp Malacca được bao quanh bởi các quốc gia: Malaysia, Indonesia và Singapore. Nơi đây được coi là nút thắt cổ chai đối với hơn 60 nghìn con tàu hành hải qua lại giữa vùng biển Ấn Độ dương và Thái Bình dương. Sự đe dọa cướp biển đã trở thành một nhân tố thường trực và tăng lên trong 2 thập kỷ qua.  
Cướp biển và cướp có vũ trang trong thời gian gần đây
Đã có sự sụt giảm đáng kể về số vụ tấn công của cướp biển nhằm vào các con tàu tại vùng eo biển Malacca trong 3 năm qua. Từ chỗ là một trong những điểm đen nóng nhất toàn cầu về nạn cướp biển và cướp có vũ trang, nay eo biển Malacca đã trở thành khu vực tương đối an toàn khi xem xét đến mật độ tàu thuyền qua lại rất cao tại khu vực này. Tất cả những vụ tấn công đã báo cáo trong hai năm 2006 và 2007 đều là những vụ tấn công tàu đang hành trình. Điều này cho thấy, nhìn chung các biện pháp an ninh cảng biển đã phát huy hiệu quả. Số vụ tấn công thực hiện thành công chiếm 55% trong tổng số các vụ tấn công của năm 2006 thì sang năm 2007 là 42%.
Các biện pháp cục bộ
Thống kê cho thấy, số vụ tấn công giảm hơn 80% trong năm 2004 và 2007, năm 2005 giảm 68%. Có nhiều lý do để giải thích cho việc sụt giảm ấn tượng này. Trong năm 2004, các quốc gia vùng ven biển giáp với khu vực eo biển Malacca đã bắt đầu một sáng kiến ba bên, cùng phối hợp tổ chức các lực lượng tuần tra chung nhằm đảm bảo an ninh. Để việc phối kết hợp hoạt động giám sát không gian biển phát huy hiệu quả, sáng kiến “con mắt trên bầu trời” đã được khởi động tại cùng thời điểm. Những sáng kiến này đã góp phần vào sự sụt giảm ấn tượng về số vụ tấn công của cướp biển và cướp có vũ trang trong vùng eo biển Malacca (Malaysia đã thực hiện những biện pháp đơn phương, tăng cường tàu và các cuộc tuần tra, kiểm soát tàu thuyền qua lại vùng biển Malaysia).
Kết luận
Những năm gần đây, sự đe dọa khủng bố nhằm vào tàu biển đã được nêu bật lên trong các báo cáo về an ninh và các bản đánh giá an ninh. Những sáng kiến do các quốc gia ven biển thực hiện nhằm chống lại nạn cướp biển và cướp có vũ trang trong khu vực dường như chỉ giúp cho việc ngăn ngừa các nhóm khủng bố tấn công vào ngành Công nghiệp hàng hải. Với việc tiếp tục hợp tác, sự đe dọa tấn công của cả cướp biển và khủng bố chống lại tàu biển trong vùng eo biển Malacca có khả năng tiếp tục giảm xuống.
(Theo Tạp chí HHVN)
Counter